بیتکوین، نخستین ارز دیجیتال غیرمتمرکز جهان، بهعنوان نقطه عطفی در تاریخ پول و فناوری شناخته میشود. این نوآوری در سالهای پس از بحران مالی ۲۰۰۸ متولد شد؛ زمانی که بیاعتمادی به نظامهای مالی متمرکز به اوج خود رسیده بود. بیتکوین با تکیه بر فناوری «بلاکچین» به کاربران اجازه میدهد بدون نیاز به نهادهای واسط مانند بانکها، تراکنشهای مالی همتا به همتا انجام دهند. این رویکرد، نه تنها یک تحول فنی بلکه یک بیانیه سیاسی و اقتصادی علیه سیستمهای سنتی محسوب میشود.
فناوری بلاکچین، بهعنوان دفتر کل عمومی، توزیعشده و غیرقابل تغییر بیتکوین، بر پایه الگوریتم رمزنگاریشدهای به نام «اثبات کار» (Proof-of-Work) طراحی شده است. این سیستم بدون نیاز به اعتماد به نهادهای واسطه، امنیت و شفافیت تراکنشها را تضمین میکند.
کمیابی دیجیتال: سیاست عرضه و کنترل تورم
یکی از ویژگیهای متمایز بیتکوین، سقف عرضه مشخص آن است: تنها ۲۱ میلیون واحد بیتکوین قابل استخراج خواهد بود. این محدودیت، همراه با مکانیزم نصف شدن پاداش استخراج (Halving)، نوعی «کمیابی دیجیتال» ایجاد میکند که بسیاری از تحلیلگران آن را معادل «طلای دیجیتال» میدانند.
البته مسیر بیتکوین تاکنون با نوسانات قیمتی شدیدی همراه بوده است. این نوسانات تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند عرضه و تقاضا، احساسات بازار، تغییرات نظارتی و شرایط اقتصاد کلان قرار دارد. همچنین، بهدلیل طراحی خاص شبکه بیتکوین، چالشهایی در زمینه مقیاسپذیری مطرح است. در پاسخ به این مشکلات، راهکارهایی مانند شبکه لایتنینگ (Lightning Network) برای انجام تراکنشهای سریعتر و ارزانتر توسعه یافتهاند.
انرژی، محیط زیست و مسئولیتپذیری
استخراج بیتکوین همواره بهدلیل مصرف بالای انرژی مورد انتقاد قرار گرفته است. با این حال، گفتوگوها در حال حرکت بهسمت یافتن راهکارهایی برای استفاده بیشتر از انرژیهای تجدیدپذیر در مزارع ماینینگ است. بسیاری از فعالان این حوزه، بیتکوین را ابزاری برای افزایش بهرهوری در بازارهای انرژی میدانند.
بیتکوین و قانون: از حاشیه تا پذیرش نهادی
چشمانداز قانونی بیتکوین در سطح جهانی بسیار متنوع است. برخی کشورها رویکردی حمایتی در پیش گرفتهاند و برخی دیگر، با ایجاد محدودیتها یا ممنوعیتها تلاش میکنند آن را کنترل کنند. یکی از نقاط عطف مهم، تأیید رسمی صندوقهای قابل معامله بیتکوین (Bitcoin ETFs) در بازارهای مالی بزرگ بوده است. این حرکت، دروازهای برای ورود سرمایهگذاران نهادی به بازار بیتکوین باز کرده و گامی اساسی بهسوی پذیرش گسترده آن بهشمار میرود.
در حالی که دولتها در تلاش برای طراحی ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) هستند، بیتکوین همچنان جایگاه خاص خود را حفظ کرده است. این ارز، برخلاف CBDCها، مستقل، بدون نیاز به مجوز و مبتنی بر فناوری غیرمتمرکز است. این ویژگیها باعث شده تا بیتکوین نقش کلیدی در اکوسیستم رو به رشد داراییهای دیجیتال ایفا کند.
برای مطالعه بیشتر درباره تعریف اولیه بیتکوین و اهداف آن، به whitepaper رسمی بیتکوین مراجعه کنید.
پیدایش بیتکوین: واکنشی به نظامهای مالی متمرکز
بیتکوین با نماد BTC، صرفاً یک ارز دیجیتال نیست بلکه نمایانگر نوعی سیستم پرداخت همتا به همتا است که بدون نیاز به اشخاص یا نهادهای مرکزی، قادر به انجام تراکنشهای مالی میباشد. طراحی بنیادی بیتکوین بر مبنای حذف کامل نقش واسطههایی همچون بانکها و مؤسسات مالی سنتی شکل گرفته و همین ویژگی، آن را به جایگزینی رادیکال برای ساختارهای اقتصادی سنتی تبدیل کرده است.
ظهور بیتکوین در سال ۲۰۰۸، همزمان با بحران مالی جهانی، پیام آشکاری به همراه داشت: ناکارآمدی نظامهای مالی متمرکز. این رمز ارز در تاریخ ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ توسط فرد یا گروهی ناشناس با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو معرفی شد. مقالهای که تحت عنوان «Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System» منتشر شد، مبنای نظری و فنی این نوآوری را ارائه داد. تنها چند ماه بعد، در سوم ژانویه ۲۰۰۹، اولین بلاک شبکه بیتکوین – موسوم به «بلاک پیدایش» (Genesis Block) – ایجاد شد که در آن پیامی مخفی شده بود:
“The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks”
بلاک پیدایش بیتکوین
این پیام، بهعنوان نقدی مستقیم بر کمکهای مالی دولت بریتانیا به بانکها تلقی شده و نشانهای آشکار از انگیزههای ضدسیستمی و غیرمتمرکز پروژه بیتکوین بود.
ساتوشی ناکاموتو: معمای هویت خالق بیتکوین
هویت واقعی ساتوشی ناکاموتو، همچنان یکی از رازآلودترین بخشهای داستان بیتکوین باقی مانده است. اگرچه در پروفایلی در سال ۲۰۱۲ در بنیاد P2P، ناکاموتو خود را یک مرد ۳۷ ساله ساکن ژاپن معرفی کرده، اما تحلیلهای زبانی و رفتاری این فرض را زیر سؤال بردهاند. استفاده از واژگان انگلیسی بریتانیایی مانند «grey» و «colour»، و عبارات عامیانه بریتانیایی در نظرات کدها و فرومها، باعث شده برخی کارشناسان معتقد باشند خالق بیتکوین احتمالاً اهل اروپا، آمریکا یا کشورهای کامنولث باشد.
علاوه بر این، فعالیت آنلاین ناکاموتو عمدتاً بین ساعات ۵ صبح تا ۱۱ صبح به وقت گرینویچ متوقف بوده، که با الگوی خواب معمول یک فرد ساکن ژاپن مطابقت ندارد. همچنین، برخی گمانهزنیها تاریخ تولد اعلامشده در پروفایل او (۵ آوریل ۱۹۷۵) را به فرمان اجرایی ۶۱۰۲ در آمریکا که مالکیت طلا را ممنوع میکرد، مرتبط میدانند.
از لحاظ دارایی، ناکاموتو بین ۷۵۰ هزار تا ۱.۱ میلیون واحد بیتکوین در اختیار دارد که با قیمت کنونی بیش از ۱۲۳ هزار دلار برای هر واحد (تا تاریخ ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵)، ثروتی معادل حدود ۱۳۵ میلیارد دلار را نشان میدهد. نکته جالب توجه آن است که این کیف پول عظیم از سال ۲۰۱۰ تاکنون هیچ حرکتی نداشته است. این سکوت و عدم استفاده از ثروت، تأکیدی است بر اصول غیرمتمرکز بیتکوین، زیرا در صورت حرکت این بیتکوینها، ممکن بود اعتماد به ماهیت غیرمتمرکز شبکه خدشهدار شود.
توسعه اولیه و لحظات مهم تاریخ بیتکوین
پروژه بیتکوین از اواسط سال ۲۰۰۷ آغاز شد. در ۱۸ آگوست ۲۰۰۸ دامنهی bitcoin.org ثبت شد و چند ماه بعد مقاله سفید معرفی آن منتشر گردید. سرانجام در ۹ ژانویه ۲۰۰۹، نرمافزار نسخه ۰.۱ در SourceForge بارگذاری شد و بلاک صفر یا همان Genesis Block با پاداش ۵۰ بیتکوین استخراج گردید.
تا اواسط سال ۲۰۱۰، شخص ناکاموتو بهتنهایی تمامی تغییرات کد را انجام میداد. اما بهتدریج، کنترل پروژه را به توسعهدهندگانی چون گاوین آندرسن منتقل کرد و خود نیز در پیامی به یکی از همکارانش اعلام کرد که «به مسائل دیگری پرداختهام».
یکی از مهمترین تراکنشهای اولیه بیتکوین، خرید دو عدد پیتزا توسط لازلو هانیچ در ۲۲ مه ۲۰۱۰ با پرداخت ۱۰,۰۰۰ واحد بیتکوین بود. این رویداد که اکنون به «روز پیتزای بیتکوین» مشهور شده، اولین تراکنش تجاری ثبتشده با ارز دیجیتال محسوب میشود.
برای مرور پیام بلاک پیدایش و منابع تاریخی مرتبط، به بخش آرشیو سایت Bitcoin Wiki مراجعه کنید.
فناوری بلاکچین: ستون فقرات بیتکوین
بلاکچین، هسته اصلی فناوری بیتکوین، نوعی دفتر کل توزیعشده و عمومی است که تمامی تراکنشها را بهصورت شفاف، امن و غیرقابل تغییر ثبت میکند. این دفتر کل بر بستر شبکهای گسترده از گرهها (Nodes) که در سراسر جهان پراکندهاند، اجرا میشود. هر گره یک نسخه کامل از کل بلاکچین را در اختیار دارد و در صورت ثبت تراکنش جدید، تمامی نسخهها با یکدیگر همگامسازی میشوند. همین ویژگی، یعنی «توزیعشدگی»، باعث مقاومت بالا در برابر خرابکاری، سانسور یا دستکاری میشود.
بلاکچین از مجموعهای از «بلاکها» تشکیل شده که هر کدام شامل دستهای از تراکنشها، اطلاعات رمزنگاریشده بلاک قبلی و کدهای مرتبط با صحت و انسجام شبکه است. هر بلاک با بلاک قبلی خود بهطور رمزنگاری شده متصل میشود و این زنجیرهای از بلاکها را ایجاد میکند که بهدلیل همین ساختار، دستکاری دادههای قبلی عملاً غیرممکن میگردد. این خاصیت که «غیرقابل تغییر بودن» یا Immutability نام دارد، پایه و اساس اعتماد کاربران به بیتکوین بدون نیاز به نهادهای واسطه است.
نودها و اجماع شبکه: ساختار غیرمتمرکز
در بستر بیتکوین، گرهها یا همان نودها نقش کلیدی ایفا میکنند. این نودها، کامپیوترهایی هستند که نرمافزار بیتکوین را اجرا کرده و کل بلاکچین را ذخیره و همواره بهروزرسانی میکنند. وظایف نودها شامل تأیید تراکنشها، انتشار بلاکهای جدید و بررسی صحت اطلاعات ورودی است. تصمیمگیری در مورد صحت بلاکها و بهروزرسانیها از طریق مکانیزم اجماع (Consensus) انجام میشود؛ اجماعی که در آن اکثر نودها باید توافق داشته باشند.
این سازوکار اجماع، مبتنی بر الگوریتم «اثبات کار» (Proof-of-Work) است که تضمین میکند تمامی نودها به یک نسخه از حقیقت پایبند بمانند. نکته حائز اهمیت این است که شبکه بیتکوین بهقدری گسترده است که برای نفوذ یا دستکاری آن، مهاجم باید بیش از ۵۱ درصد قدرت پردازشی کل شبکه را در اختیار داشته باشد؛ امری که بهدلیل هزینه بسیار بالا و دشواری فنی، تقریباً غیرممکن است.
با این حال، یکی از چالشهای فنی در دنیای بیتکوین، متمرکز شدن عملیات استخراج (Mining) در دستان مزارع بزرگ و مجهز است. این عملیات که نیازمند سختافزارهای قدرتمند و مصرف برق بالا هستند، در برخی مناطق خاص دنیا متمرکز شدهاند. اگرچه از نظر ساختاری، نودهای شبکه بهطور گسترده توزیع شدهاند، اما تمرکز قدرت پردازشی (Hash Power) در تعداد معدودی از استخراجکنندگان میتواند تهدیدی برای ایدئولوژی غیرمتمرکز بودن شبکه محسوب شود.
استخراج بیتکوین: فرایند اثبات کار و انگیزههای اقتصادی
استخراج بیتکوین، فرآیندی حیاتی برای پایداری و امنیت شبکه است که هم به انتشار بیتکوینهای جدید منجر میشود و هم صحت تراکنشها را تأیید میکند. این فرایند بر اساس الگوریتم «اثبات کار» (Proof-of-Work) طراحی شده و نوعی رقابت محاسباتی میان ماینرها در سراسر جهان است.
در هر دور، ماینرها تلاش میکنند تا با استفاده از قدرت پردازشی بالای دستگاههای مخصوص (مانند ASIC)، عددی موسوم به «نانس» (Nonce) را بیابند که در ترکیب با اطلاعات بلاک جاری و با عبور از تابع رمزنگاری SHA-256، هش (Hash) مشخصی تولید کند که با معیار تعیینشده شبکه مطابقت داشته باشد. یافتن این عدد، نیازمند آزمون و خطای میلیاردها بار در ثانیه است و تنها اولین ماینری که به پاسخ درست برسد، اجازه ثبت بلاک جدید را خواهد داشت.
پاداش این موفقیت شامل دو بخش است:
- پاداش بلاک (Block Reward): مقدار مشخصی بیتکوین جدید که با هر بلاک تولید میشود.
- کارمزد تراکنشها: مجموعهای از کارمزدهایی که کاربران برای انجام تراکنشهایشان پرداخت کردهاند.
جالب است بدانید که این پاداش هر چهار سال یکبار نصف میشود، فرآیندی که به «نصف شدن» یا Halving معروف است. بهعنوان مثال، در ابتدای سال ۲۰۲۴ پاداش استخراج هر بلاک از ۶.۲۵ بیتکوین به ۳.۱۲۵ بیتکوین کاهش یافت. این سیاست منجر به کنترل عرضه و افزایش تدریجی ارزش بیتکوین میشود، بهخصوص در شرایطی که تقاضا نیز رو به افزایش باشد.
سختی استخراج و تکامل سختافزار
برای حفظ ثبات در زمان تولید بلاکها (در حدود هر ۱۰ دقیقه یکبار)، سختی استخراج هر ۲۰۱۶ بلاک یکبار بهطور خودکار تنظیم میشود. اگر قدرت پردازشی شبکه افزایش یابد، سختی نیز بالا میرود تا همچنان میانگین زمان استخراج هر بلاک ثابت بماند.
در مسیر تکامل سختافزار استخراج، بیتکوین ابتدا با CPUهای خانگی استخراج میشد. اما با گذر زمان، GPUها، سپس FPGAها و در نهایت دستگاههای اختصاصی ASIC جایگزین شدند. ASICها از نظر قدرت پردازشی بسیار قدرتمند و در عین حال مصرف برق بالایی دارند. این تغییرات موجب شده که فعالیت استخراج به صنعتی پیچیده و سرمایهبر تبدیل شود؛ صنعتی که تنها برای شرکتهای بزرگ و دارای دسترسی به برق ارزان، سودآور است.
برای آشنایی با الگوریتم اثبات کار و ابزارهای استخراج، به Bitcoin Developer Guide مراجعه نمایید.
تراکنشهای بیتکوین: از ارسال تا تأیید نهایی
یک تراکنش بیتکوین، در اصل یک پیام دیجیتال است که شامل اطلاعاتی مانند آدرس فرستنده و گیرنده، مقدار بیتکوین ارسالی، و امضای دیجیتال فرستنده است. این تراکنش پس از ایجاد، به شبکهای از نودهای بیتکوین ارسال میشود تا از نظر صحت بررسی و سپس در بلاکچین ثبت شود.
مرحله ۱: تأیید اولیه توسط نودها
پس از ارسال تراکنش، نودهای شبکه آن را دریافت کرده و بررسی میکنند که آیا امضای دیجیتال معتبر است، موجودی فرستنده کافی است، و تراکنش قبلاً انجام نشده است. این مرحله، پایهای برای جلوگیری از دوبار خرج کردن (Double Spending) است.
مرحله ۲: ورود به ممپول (Mempool)
اگر تراکنش معتبر باشد، وارد صف انتظار به نام «ممپول» (Mempool) میشود. ممپول شامل تراکنشهایی است که هنوز وارد بلاک نشدهاند. در این مرحله، ماینرها به دلخواه خود تراکنشهایی را از ممپول انتخاب میکنند (معمولاً بر اساس بالاتر بودن کارمزد)، و آنها را در بلاک بعدی قرار میدهند.
مرحله ۳: ثبت در بلاک و دریافت تأییدیه
وقتی یک ماینر موفق شود بلاک جدیدی را استخراج کند و در آن تراکنش شما نیز گنجانده شده باشد، تراکنش وارد بلاکچین شده و «تأیید» میشود. هر بلاک جدیدی که پس از آن ساخته میشود، یک تأییدیه اضافی برای تراکنش شما بهحساب میآید. برای تراکنشهای با ارزش بالا، معمولاً ۶ تأیید (حدود یک ساعت) بهعنوان استاندارد امنیتی پذیرفته میشود.
این ساختار، با وجود کند بودن نسبی نسبت به سیستمهای سنتی مانند Visa یا MasterCard، مزیت بزرگی دارد: نهایی بودن (Finality). برخلاف پرداختهای سنتی که ممکن است برگشتپذیر یا معلق باشند، تراکنشهای بیتکوین غیرقابل بازگشت هستند.
تفاوت با سیستمهای بانکی
در سیستمهایی مانند Visa، تراکنش ممکن است سریع «تأیید» شود، اما تسویه آن ممکن است چند روز طول بکشد. همچنین، مشتریان میتوانند با شکایت، تراکنش را لغو کنند. اما در بیتکوین، پس از ورود تراکنش به بلاکچین و دریافت تأییدیه کافی، هیچ نهادی نمیتواند آن را معکوس کند. این موضوع برای کاربران در کشورهایی با بانکهای غیرشفاف، یک مزیت قابل توجه محسوب میشود.
اقتصاد بیتکوین: کمیابی، ارزشذخیره، و کارکردهای پولی
بیتکوین از منظر اقتصادی، نمونهای نادر از پول با عرضه ثابت است. برخلاف ارزهای فیات مانند دلار یا یورو که توسط بانکهای مرکزی بهدلخواه چاپ میشوند، بیتکوین دارای سقف مشخص ۲۱ میلیون واحدی است. این محدودیت که در کد پروتکل شبکه بهصورت غیرقابل تغییر تعریف شده، آن را به شکل جدیدی از «کمیابی دیجیتال» تبدیل میکند.
سازوکار هاوینگ (Halving)
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد بیتکوین، رویداد «نصف شدن پاداش استخراج» یا هاوینگ است. تقریباً هر چهار سال یکبار، پاداش استخراج بلاک بهصورت خودکار نصف میشود. این فرآیند باعث کاهش تدریجی عرضه و افزایش فشار قیمتی میشود، مشروط بر اینکه تقاضا ثابت یا افزایشی باقی بماند. جدول زیر نمونهای از روند هاوینگ را نشان میدهد:
| سال هاوینگ | پاداش قبل (BTC) | پاداش بعد (BTC) | عرضه تقریبی تا آن نقطه |
|---|---|---|---|
| ۲۰۱۲ | ۵۰ | ۲۵ | ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ |
| ۲۰۱۶ | ۲۵ | ۱۲.۵ | ۱۵,۷۵۰,۰۰۰ |
| ۲۰۲۰ | ۱۲.۵ | ۶.۲۵ | ۱۸,۳۷۵,۰۰۰ |
| ۲۰۲۴ | ۶.۲۵ | ۳.۱۲۵ | ۱۹,۶۸۷,۵۰۰ |
بیتکوین: ذخیره ارزش یا ابزار پرداخت؟
یکی از بحثهای مداوم در جامعه بیتکوین این است که آیا این دارایی باید بهعنوان یک «ذخیره ارزش» مانند طلا عمل کند یا بهعنوان «وسیلهای برای مبادله» مانند پول نقد استفاده شود.
- ذخیره ارزش (Store of Value): طرفداران این رویکرد مانند «مایکل سیلور» از شرکت MicroStrategy، معتقدند بیتکوین باید خریداری و نگهداری شود و نباید خرج گردد. ویژگیهایی مانند عرضه محدود، بازدهی بلندمدت، و غیرمتمرکز بودن، آن را به داراییای شبیه به طلا اما با مزایای دیجیتال تبدیل کردهاند.
- وسیله مبادله (Medium of Exchange): طرفداران این کاربرد مانند «جک دورسی»، بنیانگذار توییتر، معتقدند که بیتکوین باید بهطور فعال در پرداختها استفاده شود تا جایگزین واقعی سیستمهای بانکی سنتی گردد. بهخصوص با رشد شبکههایی مانند «Lightning Network»، استفاده روزمره از بیتکوین نیز ممکنتر شده است.
واقعیت این است که بیتکوین میتواند هر دو نقش را ایفا کند. هم ذخیرهای مقاوم در برابر تورم برای سرمایهگذاران، و هم ابزاری برای پرداخت در کشورهایی با نظام مالی محدود یا تورم افسارگسیخته.
نمونهای از استفاده ترکیبی را میتوان در خدمات Xapo Bank مشاهده کرد که هم ذخیره امن بیتکوین فراهم میکند و هم پرداخت سریع از طریق Lightning را ممکن ساخته است.
تاریخچه قیمت بیتکوین: از چند سنت تا هزاران دلار
قیمت بیتکوین از زمان پیدایش تا امروز، نوساناتی شگفتانگیز و قابل توجه داشته است. این نوسانات، بازتابی از رشد فناوری، تغییرات قانونگذاری، احساسات بازار و روندهای اقتصاد کلان جهانی است. مرور این تاریخچه نهتنها جذاب، بلکه برای سرمایهگذاران و تحلیلگران اهمیت راهبردی دارد.
| سال | نقطه عطف تاریخی | میانگین قیمت بیتکوین (تقریبی) | رویداد برجسته |
|---|---|---|---|
| ۲۰۰۹ | ایجاد بلاک پیدایش (Genesis Block) | ۰ دلار | تولد بیتکوین توسط ساتوشی ناکاموتو |
| ۲۰۱۰ | اولین خرید پیتزا با BTC | ۰.۰۰۴ دلار | لازلو هانیچ ۲ پیتزا را با ۱۰,۰۰۰ بیتکوین خریداری کرد |
| ۲۰۱۱ | عبور از مرز ۱ دلار | ۱ تا ۳۲ دلار | رشد علاقه عمومی و اولین حباب قیمتی |
| ۲۰۱۳ | رشد انفجاری و سقوط Mt. Gox | ۱۳ تا ۱,۱۰۰ دلار | بیتکوین به ۱,۰۰۰ دلار رسید اما با سقوط صرافی بزرگ همراه شد |
| ۲۰۱۷ | اوج تاریخی در پایان سال | ۹۰۰ تا ۱۹,۸۰۰ دلار | اولین رالی گسترده، ورود سرمایهگذاران تازهکار |
| ۲۰۱۸ | شروع زمستان رمزارزی | ۶,۰۰۰ تا ۳,۲۰۰ دلار | افت شدید پس از رالی ۲۰۱۷ |
| ۲۰۲۰ | جهش پس از کووید-۱۹ | ۱۰,۰۰۰ تا ۲۹,۰۰۰ دلار | افزایش سرمایهگذاری نهادی و نگرانی از تورم |
| ۲۰۲۱ | رکوردشکنی تا ۶۹,۰۰۰ دلار | ۳۰,۰۰۰ تا ۶۹,۰۰۰ دلار | پذیرش بیتکوین توسط تسلا و تصویب ETF در کانادا |
| ۲۰۲۲ | سقوط ناشی از فروپاشی پروژهها | ۱۵,۰۰۰ تا ۲۴,۰۰۰ دلار | سقوط Terra، FTX و افزایش نرخ بهره |
| ۲۰۲۳ | تثبیت و بازسازی بازار | ۲۵,۰۰۰ تا ۳۲,۰۰۰ دلار | کاهش فشار فروش و بازگشت اعتماد تدریجی |
| ۲۰۲۴ | تصویب ETF بیتکوین در آمریکا | ۴۰,۰۰۰ تا ۶۳,۰۰۰ دلار | تایید ETF و افزایش چشمگیر تقاضا نهادی |
| ۲۰۲۵ | ادامه رشد و ورود به بازارهای جدید | ۶۵,۰۰۰ تا ۱۲۳,۰۰۰ دلار (تا ژوئیه ۲۰۲۵) | تثبیت بیتکوین بهعنوان دارایی کلاس جهانی |
۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲: تولد و اولین تراکنش تجاری
در سالهای نخست، بیتکوین هیچ ارزش بازار مشخصی نداشت و اغلب در فرومها و بین توسعهدهندگان رد و بدل میشد. نخستین تراکنش معروف بیتکوین در ۲۲ مه ۲۰۱۰ رخ داد، زمانی که لازلو هانیچ دو عدد پیتزا را در ازای ۱۰,۰۰۰ بیتکوین خریداری کرد — تراکنشی که اکنون با توجه به قیمتهای فعلی، نماد تاریخی و شوکآور بیتکوین است.
در فوریه ۲۰۱۱، بیتکوین برای اولین بار از مرز یک دلار عبور کرد. در همان سال، رویداد هاوینگ اول نیز رخ داد و پاداش استخراج از ۵۰ به ۲۵ بیتکوین کاهش یافت.
۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷: رشد انفجاری و ورود سرمایهگذاران نهادی
در سال ۲۰۱۳، قیمت بیتکوین به ۱۰۰ دلار رسید و توجه رسانهها را بهخود جلب کرد. اما در سال بعد، فروپاشی صرافی Mt. Gox — بزرگترین صرافی آن زمان — باعث افت شدید قیمت و ایجاد نگرانی در بازار شد.
اوج این دوره، سال ۲۰۱۷ بود. با افزایش استقبال عمومی و نهادی، قیمت بیتکوین در دسامبر ۲۰۱۷ به نزدیکی ۲۰,۰۰۰ دلار رسید. این رشد انفجاری، نخستین «رالی تاریخی» بیتکوین بود.
۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰: رکود و بازیابی
پس از صعود تاریخی، بازار وارد دورهای موسوم به «زمستان رمزارزی» شد. قیمت بیتکوین به زیر ۴,۰۰۰ دلار سقوط کرد. اما در اواخر ۲۰۲۰، بهدلیل تورم جهانی، بحران کووید-۱۹ و سیاستهای انبساطی بانکهای مرکزی، تقاضا برای بیتکوین بهعنوان «پناهگاه سرمایه» افزایش یافت و قیمتها مجدداً روند صعودی گرفت.
۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳: فشار نظارتی و نوسانات نرخ بهره
در این دوره، افزایش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی، سقوط شرکتهای بزرگ رمزارزی و موجی از مقررات سختگیرانه، بازار را تحت فشار قرار داد. بیتکوین شاهد نوسانات چشمگیر بود، اما همچنان توانست جایگاه خود را در سبد داراییهای جهانی حفظ کند.
۲۰۲۴ به بعد: ورود ETF و نهادینه شدن
نقطه عطف جدید بیتکوین در سال ۲۰۲۴ با تأیید اولین ETF مبتنی بر بیتکوین در ایالات متحده رقم خورد. این ابزار مالی جدید، راهی قانونی، امن و ساده برای سرمایهگذاری نهادها و اشخاص حقیقی فراهم کرد. تأثیر آن بر بازار مثبت بود و منجر به افزایش مجدد قیمت شد.
عوامل مؤثر بر نوسانات قیمت بیتکوین
قیمت بیتکوین، همانند بسیاری از داراییهای دیجیتال، تحت تأثیر مجموعهای پیچیده از عوامل فنی، اقتصادی، روانی و قانونی قرار دارد. درک این عوامل به سرمایهگذاران کمک میکند تا تصمیمات آگاهانهتری بگیرند و نوسانات شدید بازار را بهتر تحلیل کنند.
۱. عرضه و تقاضا
بیتکوین، با عرضه محدود ۲۱ میلیون واحد، نمونهای خاص از دارایی کمیاب است. هرگونه افزایش در تقاضا — بهویژه از سوی نهادهای بزرگ یا کشورهایی با بحرانهای ارزی — میتواند تأثیر قابل توجهی بر قیمت داشته باشد. برعکس، کاهش علاقه بازار یا فروش گسترده توسط دارندگان بزرگ (Whales)، میتواند باعث افت ناگهانی قیمت شود.
برای آشنایی با اصطلاحات رایج ارز دیجیتال این مقاله را بخوانید:
راهنمای جامع اصطلاحات ارز دیجیتال + لیست 50 کلمه پرکاربرد ترید
۲. رویدادهای کلان اقتصادی
نرخ بهره، تورم، بیثباتیهای سیاسی یا مالی، همه از جمله عواملی هستند که بر تمایل سرمایهگذاران برای خرید بیتکوین تأثیر میگذارند. در زمانهایی که اعتماد به ارزهای ملی کاهش مییابد، بیتکوین بهعنوان دارایی مقاوم در برابر تورم مورد توجه قرار میگیرد. نمونه آن، افزایش تقاضا در دوران بحران کرونا یا پس از چاپ گسترده پول توسط بانکهای مرکزی بود.
۳. مقررات و قانونگذاری
تصویب یا ممنوعیتهای دولتی میتواند بلافاصله موجب افزایش یا کاهش قیمت بیتکوین شود. برای مثال، تصویب ETF بیتکوین در ایالات متحده در سال ۲۰۲۴، یکی از عوامل صعود قیمتی بود، در حالی که ممنوعیت استخراج در چین در سال ۲۰۲۱ منجر به افت قیمت شد.
۴. احساسات بازار و رسانهها
اخبار مثبت مانند پذیرش بیتکوین توسط شرکتهای بزرگ (مثلاً تسلا یا پیپال)، پوشش رسانهای مثبت یا توییتهای افراد اثرگذار، میتواند موجب هیجان خرید و رشد ناگهانی قیمت شود. در مقابل، شایعات منفی یا حملات هکری به صرافیها میتواند ترس و فروش گسترده ایجاد کند.
۵. نقدینگی و عمق بازار
بازار بیتکوین هنوز نسبت به بازارهای سنتی نقدشوندگی کمتری دارد. در نتیجه، خرید یا فروشهای کلان توسط نهنگها میتواند اثر شدیدی بر قیمت داشته باشد. همچنین، در زمانهایی که حجم معاملات پایین است، حتی تراکنشهای نسبتاً کوچک هم میتوانند نوسانات چشمگیر ایجاد کنند.
۶. ابزارهای مشتقه و معاملات اهرمی
رشد بازارهای مشتقه (مانند فیوچرز و آپشنهای بیتکوین) و معاملات اهرمی، بهویژه در صرافیهای بدون نظارت، نوسانات قیمت را تشدید کرده است. لیکوئید شدن موقعیتهای اهرمی میتواند موجی از فروش اجباری ایجاد کند و قیمت را بهسرعت جابهجا کند.
کارمزدهای تراکنش بیتکوین: ساختار، عوامل تعیینکننده و راهکارهای بهینهسازی
کارمزدهای تراکنش بیتکوین که تحت عنوان «کارمزد درونزنجیرهای» (on-chain fees) شناخته میشوند، بهعنوان پاداشی برای ماینرها عمل میکنند و مشوقی برای ثبت سریعتر تراکنش در بلاکچین هستند. با توجه به محدودیت ظرفیت بلاکها، این کارمزدها نقش مهمی در اولویتبندی تراکنشها ایفا میکنند و در بلندمدت، یکی از منابع اصلی درآمد ماینرها محسوب میشوند.
نحوه محاسبه کارمزد
برخلاف سیستمهای سنتی که کارمزد را بر اساس مبلغ انتقالی محاسبه میکنند، در بیتکوین، کارمزد بر اساس اندازه دادهای (بایت) تراکنش تعیین میشود. واحد اندازهگیری «ساتوشی بر بایت مجازی» (sats/vbyte) است. مثلاً یک تراکنش ۲۵۰ بایتی با نرخ ۵۰ sats/vbyte، کارمزدی معادل ۱۲,۵۰۰ ساتوشی خواهد داشت.
این تفاوت باعث میشود که انتقال ۰.۱ بیتکوین و ۱۰ بیتکوین — اگر اندازه بایت تراکنش یکسان باشد — کارمزدی برابر داشته باشند.
عوامل مؤثر بر میزان کارمزد
۱. ترافیک شبکه (Network Congestion): در زمانهایی که تعداد زیادی تراکنش منتظر تأیید هستند، کاربران برای جلب توجه ماینرها کارمزدهای بالاتری پیشنهاد میدهند. این رقابت باعث افزایش کلی سطح کارمزد میشود.
- اندازه و پیچیدگی تراکنش: تراکنشهایی با ورودیهای زیاد یا امضاهای پیچیدهتر، فضای بیشتری اشغال میکنند و کارمزد بیشتری میطلبند. مثلاً تراکنشهای چند امضایی یا تراکنشهایی با UTXOهای متعدد، گرانترند.
- نوع قالب تراکنش: قالبهای قدیمیتر مانند P2PKH نسبت به فرمتهای بهینهشدهای مانند SegWit یا Taproot، داده بیشتری تولید میکنند و بنابراین پرهزینهترند.
استراتژیهای کاهش کارمزد
- استفاده از SegWit: قالبهای SegWit بهدلیل ساختار بهینه، کارمزدهای پایینتری دارند. اکثر کیفپولهای مدرن از این استاندارد پشتیبانی میکنند.
- مدیریت بهینه UTXO: استفاده از خروجیهای بزرگتر و کمتر باعث کاهش تعداد ورودیها در تراکنش بعدی و در نتیجه کاهش کارمزد میشود.
- زمانبندی ارسال: با بررسی وضعیت شبکه در سایتهایی مانند mempool.space، میتوان زمانهایی با کارمزد کمتر را انتخاب کرد.
- استفاده از لایه دوم (Lightning Network): برای پرداختهای خرد، لایتنینگ امکان انتقال فوری و تقریباً بدون کارمزد را فراهم میکند و فشار تراکنشی از لایه اصلی کم میکند.
- ادغام تراکنشها (Batching): برخی پلتفرمها با ترکیب چند تراکنش در یک بلاک، کارمزد کلی را کاهش میدهند. این روش برای صرافیها و کسبوکارها رایج است.
چالش مقیاسپذیری بیتکوین: محدودیتها و راهکارها
یکی از چالشهای مهم بیتکوین، مقیاسپذیری محدود آن است. این چالش به توانایی شبکه در پردازش تعداد بالای تراکنشها در بازه زمانی کوتاه مربوط میشود. ساختار پایه بیتکوین، بهصورت عامدانه طراحی شده تا امنیت و غیرمتمرکز بودن را در اولویت قرار دهد؛ اما همین رویکرد باعث کاهش سرعت و ظرفیت تراکنشها شده است.
ظرفیت فعلی بیتکوین
در ساختار اصلی، بلاکچین بیتکوین:
- زمان متوسط تولید هر بلاک: حدود ۱۰ دقیقه
- حداکثر اندازه بلاک: ۱ مگابایت (با SegWit تا حدود ۲ مگابایت)
- تعداد تراکنش قابل پردازش: ۳ تا ۷ تراکنش در ثانیه (TPS)
این در حالی است که سیستمهایی مانند Visa قادر به پردازش بیش از ۶۵,۰۰۰ تراکنش در ثانیه هستند. این تفاوت باعث میشود در زمانهای شلوغ، تأخیر و افزایش کارمزد در شبکه بیتکوین محسوس شود.
راهکارهای لایه دوم: شبکه لایتنینگ
برای حل این مشکل، راهکارهای لایه دوم مانند Lightning Network معرفی شدهاند. شبکه لایتنینگ، بهجای ثبت هر تراکنش در بلاکچین، اجازه میدهد کاربران کانالهای پرداخت دوطرفه ایجاد کرده و بدون نیاز به ثبت هر تراکنش، مبادله مالی انجام دهند. فقط باز و بسته شدن کانال روی زنجیره اصلی ثبت میشود.
مزایای Lightning Network:
- سرعت بالا (تراکنش آنی)
- کارمزد بسیار پایین (تقریباً صفر)
- مقیاسپذیری بسیار بیشتر
- حفظ حریم خصوصی (تراکنشها عمومی ثبت نمیشوند)
چالشها و موانع لایتنینگ
با وجود مزایا، استفاده از لایتنینگ همچنان برای کاربران عادی چالشهایی دارد:
- نیاز به اتصال دائمی برای جلوگیری از تقلب طرف مقابل
- پیچیدگی فنی برای راهاندازی کیفپول غیرامانی
- نیاز به نقدینگی در کانالها برای انتقال موفق
- تمرکز احتمالی در نودهای بزرگ
با این حال، توسعهدهندگان بهطور مستمر در حال بهبود تجربه کاربری و کاهش این موانع هستند. بسیاری معتقدند لایتنینگ، کلید تحقق وعده اولیه بیتکوین بهعنوان یک «پول نقد الکترونیکی همتا به همتا» است.
برای جزئیات بیشتر درباره نحوه عملکرد شبکه لایتنینگ، به راهنمای Lightning Docs مراجعه کنید.
تأثیرات زیستمحیطی استخراج بیتکوین: واقعیتها و روایتهای متضاد
استخراج بیتکوین (ماینینگ) بهدلیل مصرف بالای برق، همواره مورد توجه منتقدان زیستمحیطی قرار گرفته است. الگوریتم اثبات کار (Proof-of-Work)، که پایه امنیتی بیتکوین محسوب میشود، نیازمند قدرت پردازشی بسیار زیاد است که در نهایت منجر به مصرف انرژی قابل توجه و تولید آلایندههای زیستمحیطی میشود. با این حال، دیدگاهها درباره پیامدهای واقعی این فرآیند، بسیار متفاوت و در مواردی متناقضاند.
برآورد مصرف انرژی
طبق گزارش مرکز مطالعات مالی کمبریج (CCAF)، در سال ۲۰۲۵ مصرف برق سالانه شبکه بیتکوین حدود ۱۳۸ تراواتساعت (TWh) برآورد شده است؛ معادل ۰.۵٪ از مصرف کل برق جهان. برخی منابع این عدد را تا ۱۶۰ TWh نیز گزارش کردهاند؛ مقداری که از کل مصرف برق کشورهایی مانند آرژانتین یا لهستان فراتر میرود.
ردپای کربنی بیتکوین
بخش بزرگی از این انرژی، همچنان از منابع فسیلی (نظیر زغالسنگ و گاز طبیعی) تأمین میشود. در سال ۲۰۲۵، میزان تولید گازهای گلخانهای مرتبط با شبکه بیتکوین حدود ۳۹.۸ میلیون تن CO₂ تخمین زده شده است؛ مقداری معادل با انتشار سالانه کشور اسلواکی یا یونان.
بر اساس برخی مطالعات، هر تراکنش بیتکوین ممکن است معادل رانندگی ۱,۶۰۰ تا ۲,۶۰۰ کیلومتر با خودرو بنزینی گاز گلخانهای تولید کند. البته این محاسبه، محل بحث بسیاری از کارشناسان است.
نقد به روشهای سنجش
یکی از انتقادات رایج به گزارشهای زیستمحیطی، روش محاسبه بر اساس «انرژی مصرفشده در هر تراکنش» است. منتقدان میگویند که مصرف کل شبکه بیتکوین تقریباً مستقل از تعداد تراکنشهاست، زیرا انرژی صرف ایمنسازی کل شبکه میشود، نه تنها پردازش یک تراکنش.
همچنین، بهدلیل عدم شفافیت کامل درباره مکان فعالیت ماینرها و نوع انرژی مورد استفاده، تعیین دقیق ردپای کربنی دشوار است.
تغییرات جغرافیایی و تأثیر آن بر محیط زیست
تا سال ۲۰۲۱، عمده ماینینگ بیتکوین در چین انجام میشد. اما پس از ممنوعیت کامل استخراج در چین، فعالیت ماینرها به کشورهایی مانند ایالات متحده، قزاقستان و روسیه منتقل شد. این جابجایی، بهویژه به سمت مناطق دارای انرژی فسیلی ارزان، در ابتدا باعث افزایش ردپای کربنی شبکه شد.
در حال حاضر، ترکیب انرژی مصرفی در استخراج بیتکوین به این صورت برآورد میشود:
- ۴۳٪ منابع تجدیدپذیر (باد، خورشید، آبی)
- ۳۸٪ گاز طبیعی
- ۱۰٪ انرژی هستهای
- ۹٪ زغالسنگ
این ترکیب نشان میدهد که استخراج بیتکوین در حال حرکت بهسمت انرژیهای پاک است، اما هنوز تا رسیدن به تعادل پایدار فاصله دارد.
نقش بالقوه در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر
برخی کارشناسان باور دارند که ماینینگ میتواند نقشی مثبت در پایداری انرژی ایفا کند. از آنجا که ماینرها بهدنبال ارزانترین برق ممکن هستند، تمایل زیادی به استفاده از منابع مازاد یا غیرقابل ذخیره مانند انرژی خورشیدی یا بادی دارند. همچنین در برخی مناطق، از گازهای زائد نفتی (مثل متان) برای تولید برق استخراج استفاده میشود که در غیر این صورت بهصورت مستقیم در جو رها میشدند.
برای بررسی دقیقتر دادههای زیستمحیطی و تغییرات جغرافیایی ماینینگ، میتوانید به دادههای Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index مراجعه نمایید.
بیتکوین در برابر سیستمهای سنتی: تمرکززدایی، شفافیت و استقلال مالی
بیتکوین تنها یک نوآوری فنی یا یک دارایی دیجیتال نیست؛ بلکه بهعنوان یک جنبش فلسفی نیز شناخته میشود که مفاهیمی همچون آزادی مالی، مالکیت شخصی، و مقاومت در برابر سانسور را در دل خود جای داده است. این ویژگیها آن را بهطور بنیادین از سیستمهای بانکی و مالی سنتی متمایز میسازند.
تمرکززدایی (Decentralization)
در سیستمهای سنتی، اعتماد به نهادهایی مانند بانکها، دولتها و شرکتهای کارت اعتباری ضروری است. این نهادها قدرت کنترل، سانسور، یا حتی مسدود کردن تراکنشها را دارند. در مقابل، بیتکوین یک شبکه همتا به همتا و غیرمتمرکز است که هیچ نهاد مرکزی بر آن سلطه ندارد.
تمام گرهها (نودها) در شبکه نسخهای کامل از بلاکچین را ذخیره کرده و با استفاده از اجماع، وضعیت صحیح شبکه را تعیین میکنند. این ساختار تضمین میکند که حتی اگر بخشی از شبکه مورد حمله یا سانسور قرار گیرد، عملکرد کلی دچار اختلال نخواهد شد.
مقاومت در برابر سانسور (Censorship Resistance)
یکی از مهمترین ویژگیهای بیتکوین، عدم امکان جلوگیری از انجام تراکنش است. برخلاف سیستمهای بانکی که میتوانند بر اساس سیاست یا دستور قضایی تراکنشها را لغو یا مسدود کنند، در بیتکوین هیچ نهاد مرکزی وجود ندارد که بتواند مانع انتقال وجه شود.
این ویژگی باعث شده که در کشورهایی با حکومتهای استبدادی، شهروندان برای حفظ ارزش داراییهای خود یا حمایت از جنبشهای مردمی، به بیتکوین روی بیاورند.
شفافیت و امنیت
همه تراکنشهای بیتکوین در بلاکچین عمومی ثبت میشوند و هر کسی میتواند آنها را مشاهده و بررسی کند. این شفافیت بالا، در کنار رمزنگاری قوی، امکان تقلب و دستکاری را بهشدت کاهش میدهد. برخلاف بانکها که دفتر حساب خود را مخفی نگه میدارند، دفتر کل بیتکوین برای همگان قابل مشاهده است.
استقلال مالی و مالکیت مطلق
در سیستمهای سنتی، حسابهای بانکی و داراییهای مالی عملاً تحت کنترل دولتها یا بانکها قرار دارند. اما در بیتکوین، هر فردی که کلید خصوصی کیفپول خود را در اختیار داشته باشد، مالک واقعی آن دارایی محسوب میشود و هیچ نهادی نمیتواند بدون رضایت او آن را مصادره یا مسدود کند.
مقایسه ساختاری بیتکوین با سیستمهای مالی سنتی
| ویژگی | سیستمهای سنتی | بیتکوین |
|---|---|---|
| کنترل تراکنشها | توسط بانک یا دولت | توسط شبکه غیرمتمرکز |
| مالکیت دارایی | وابسته به نهادهای مالی | مبتنی بر کلید خصوصی شخصی |
| شفافیت | محدود به نهادها | شفاف و عمومی |
| برگشتپذیری تراکنش | ممکن (Chargeback) | غیرقابل برگشت |
| ساعات فعالیت | محدود به زمان اداری | ۲۴/۷ و جهانی |
| نیاز به مجوز | بله | خیر (Permissionless) |
جمعبندی: بیتکوین و آینده نظام مالی جهانی
بیتکوین، بهعنوان نخستین ارز دیجیتال غیرمتمرکز، مسیری فراتر از نوآوری فنی پیموده است. این دارایی دیجیتال توانسته در کمتر از دو دهه، از پروژهای آزمایشی میان توسعهدهندگان به جایگاهی جهانی در نظام مالی تبدیل شود. ویژگیهایی مانند عرضه محدود، شفافیت بالا، مقاومت در برابر سانسور، و عدم نیاز به مجوز، بیتکوین را به ابزاری قدرتمند برای حفظ ارزش و انتقال آزادانه دارایی تبدیل کرده است.
در حال حاضر، بیتکوین هم در سطح فردی (برای حفظ سرمایه و پرداخت)، و هم در سطح نهادی (بهعنوان دارایی قابل سرمایهگذاری) پذیرفته شده است. تصویب ETFهای مبتنی بر بیتکوین در بازارهای مالی سنتی، نشان از پذیرش تدریجی این فناوری توسط ساختارهای سنتی دارد.
از سوی دیگر، توسعه راهکارهای لایه دوم مانند شبکه لایتنینگ، زمینه استفاده عملیتر بیتکوین بهعنوان ابزار پرداخت روزمره را فراهم کرده است. در کنار آن، گفتگوهای جهانی درباره تأثیرات زیستمحیطی، مقیاسپذیری، و قانونگذاری، آینده این ارز دیجیتال را به موضوعی چالشبرانگیز اما بسیار پویا تبدیل کردهاند.
بیتکوین در مسیر تبدیل شدن به یک ابزار مالی جهانی، هنوز با موانع فنی، سیاسی و فرهنگی روبهرو است. اما انعطافپذیری ساختاری، پشتوانه جامعه کاربری قوی، و ظرفیت حل مشکلات اساسی نظام مالی سنتی، چشماندازی جذاب برای آینده این پدیده دیجیتال ترسیم میکند.
پرسشهای متداول (FAQ)
۱. بیتکوین چیست و چگونه کار میکند؟
بیتکوین یک ارز دیجیتال غیرمتمرکز است که از طریق شبکهای از نودها و الگوریتم اثبات کار عمل میکند. تراکنشها در بلاکچین عمومی ثبت و توسط ماینرها تأیید میشوند.
۲. چرا بیتکوین بهعنوان طلای دیجیتال شناخته میشود؟
به دلیل عرضه محدود، مقاومت در برابر تورم، و قابلیت ذخیره ارزش در بلندمدت، بسیاری از سرمایهگذاران بیتکوین را معادل دیجیتال طلا میدانند.
۳. آیا بیتکوین جایگزین پولهای سنتی خواهد شد؟
بیتکوین در حال حاضر بیشتر نقش ذخیره ارزش ایفا میکند، اما با توسعه شبکه لایتنینگ و پذیرش بیشتر، قابلیت رقابت با سیستمهای پرداخت سنتی را نیز خواهد داشت.
۴. استخراج بیتکوین چه تأثیراتی بر محیط زیست دارد؟
ماینینگ انرژی زیادی مصرف میکند، اما با رشد استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و تکنولوژیهای بهینه، میتواند در آینده پایداری بیشتری ایجاد کند.
۵. آیا بیتکوین امن است؟
از نظر فنی، بیتکوین یکی از امنترین شبکههای مالی جهان محسوب میشود، اما نگهداری امن کلیدهای خصوصی و استفاده از کیفپولهای معتبر بسیار مهم است.
۶. چه کشورها یا نهادهایی از بیتکوین پشتیبانی میکنند؟
از تصویب ETF بیتکوین در آمریکا گرفته تا پذیرش آن بهعنوان ارز رسمی در السالوادور، بسیاری از کشورها و نهادهای مالی در حال پذیرش بیتکوین هستند.
۷. مهمترین ویژگی بیتکوین در مقایسه با ارزهای دیجیتال دیگر چیست؟
تمرکز بر غیرمتمرکز بودن، سابقه تاریخی، گستردگی شبکه نودها و حمایت گسترده کاربران، بیتکوین را به ستون اصلی دنیای رمزارزها تبدیل کرده است.