وقتی شیر آشپزخانه را باز می کنید و لیوانی آب می نوشید، نیترات محلول در آن بدون کوچک ترین تغییر در رنگ، بو یا مزه وارد بدن می شود و ممکن است به آرامی و سال ها بعد رد پای خود را روی حافظه و عملکرد مغز باقی بگذارد.
یک بررسی بلندمدت روی بیش از 50/000 نفر در دانمارک نشان داده افرادی که بخش بزرگی از نیترات روزانه خود را از آب آشامیدنی دریافت می کنند، حتی در سطح های به ظاهر مجاز، ریسک بالاتری برای زوال شناختی و افت تدریجی حافظه دارند.
خبر خوب این است که با یک دستگاه تصفیه آب مناسب و در دسترس در آشپزخانه، همین امروز می توانید این ریسک نامرئی را از سفره خانواده حذف کنید.
ردپای نیترات در آب، ارتباطی نگران کننده با زوال عقلی زودرس
پژوهشگران دانشگاهی در دانمارک و استرالیا با پیگیری بیش از 54000 بزرگسال طی نزدیک به3 دهه و بررسی سوابق تغذیه ای شرکت کنندگان، دریافتند مصرف نیترات از راه آب آشامیدنی با افزایش خطر زوال عقل همراه است.
نکته نگران کننده تر این بود که این ارتباط حتی در غلظت های پایین تر از حد مجاز فعلی هم به روشنی دیده شد، یعنی آب قابل قبول لزوما بی خطر نیست.
پژوهشگران هم تاکید کرده اند این یک مطالعه مشاهده ای بزرگ و دقیق است و به تنهایی نمی تواند رابطه علت و معلولی قطعی را برای خطر نیترات آب برای سلامت مغز ثابت کند، پس هنوز زود است که این ارتباط را 100% قطعی بدانیم.
نیترات طبیعی سبزیجاتی مانند چغندر، اسفناج و کلم نه تنها خطرناک نیست، بلکه با ریسک پایین تر زوال عقل همراه بوده است.
طبق تحقیقات محققان تفاوت اصلی در همراهان شیمیایی و آنتی اکسیدان های طبیعی نیترات است و نیترات آب و گوشت فرآوری شده مسیری متفاوت در بدن طی می کند.
برای خانواده هایی که در حومه شهرها یا نزدیک زمین های کشاورزی زندگی می کنند و سال هاست بدون آزمایش دوره ای از آب چاه یا آب شهری با کیفیت نامشخص استفاده می کنند، این یافته زنگ خطر جدی تری است.
مسیر پنهان نیترات از آب آشامیدنی تا بدن انسان
بخش زیادی از نیترات موجود در منابع آب زیرزمینی و شبکه آب شهری از کودهای شیمیایی کشاورزی، فاضلاب دامی و زه کشی زمین های کشت می آید که به مرور و به ویژه در فصل های پرباران در سفره های زیرزمینی نفوذ کرده و وارد چرخه مصرف خانگی می شود.
لوله های فرسوده شبکه توزیع و ذخیره سازی طولانی آب در مخازن هم می تواند غلظت نیترات را در مسیر تا شیر آشپزخانه بالاتر ببرد.
تصفیه خانه های آب شهری بیشتر برای گندزدایی میکروبی و حذف کدورت طراحی شده اند و همیشه نیترات محلول در آب را به طور کامل حذف نمی کنند.
در بدن بخشی از نیترات جذب شده به نیتریت تبدیل می شود و نیتریت می تواند در هموگلوبین خون اختلال ایجاد کند و ظرفیت رساندن اکسیژن به بافت ها از جمله مغز را کاهش دهد.
این موضوع ریسک پذیر دهه هاست به عنوان خطر جدی آب با نیترات بالا برای نوزادان شناخته شده است و اکنون دانشمندان در پژوهش های تازه تر، اثرهای درازمدت تر و کم شدت تر همین ماده روی حافظه و عملکرد شناختی بزرگسالان را هم بررسی می کنند.
طعم، رنگ و بوی آب هیچ نشانه قابل اعتمادی از میزان نیترات آن نمی دهد و به همین دلیل خیلی از خانواده ها بدون کوچک ترین آگاهی، سال ها آب با نیترات بالا مصرف می کنند.
راهکار عملی و موثر در کاهش میزان نیترات آب خانه
جوشاندن آب نیترات را از بین نمی برد، بلکه چون بخشی از آب در اثر حرارت تبخیر می شود، ممکن است غلظت نیترات باقی مانده حتی بیشتر هم بشود.
آزمایش ساده کیفیت آب در منزل یا ارسال نمونه به آزمایشگاه های خصوصی تحلیل آب، تنها راه مطمئن برای فهمیدن میزان واقعی نیترات آب مصرفی خانه است.
این موضوع برای زنان باردار و خانواده هایی که برای نوزادان از شیر خشک استفاده می کنند اهمیت بسزایی دارد، زیرا کیفیت آب مورد استفاده در تهیه غذای نوزاد باید با حساسیت بیشتری بررسی شود.
روش هایی مانند تصفیه آب با اسمز معکوس یا رزین تبادل یونی از معدود راه هایی هستند که به طور موثر نیترات را از آب خانگی کاهش می دهند.
نصب یک دستگاه تصفیه آب استاندارد و دارای فیلتر مناسب نیترات در آشپزخانه، ساده ترین قدم عملی برای قطع همین مسیر پنهان است.
با این حال هیچ فیلتر تصفیه آب جایگزین مشورت مستقیم با پزشک یا متخصص برای خانواده هایی نیست که نگرانی جدی سلامتی یا بیماری زمینه ای دارند.